Het blijft me triggeren hoe weinig begrip er is voor wie met narcisme te maken heeft.
Steevast noemt men de prooi een zwakkeling die niet kan opkomen voor zichzelf, en je moet dom of naïef zijn om in die val te trappen.
En als je dan toch iemand met een luisterend oor vindt, dan is de vraag waarom je (nog) niet vertrokken bent.
Maar zo simpel is het niet, dat bewijst nog maar eens de brief die ik kreeg van Karel.
(Karel is een fictieve naam, uit zijn brief heb ik de meest persoonlijke zaken weggelaten).
Zijn brief heeft me ontroerd omdat hij haarfijn weet te verwoorden wat hem overkomen is. Ik heb zijn toestemming om zijn brief te delen.
De brief van Karel
“Ik vraag mij soms af waar ik al die jaren de energie vandaan heb gehaald om mij constant te moeten verdedigen. Pas toen ik mij begon te verdiepen in narcisme, vielen de puzzelstukken in elkaar. In het begin viel er een enorme last van mij af, omdat ik eindelijk begreep wat er werkelijk gaande was. Ik dacht dat ik het hierdoor een plaats zou kunnen geven, maar dat blijkt veel moeilijker dan verwacht.
Ik kan namelijk nog steeds niet vatten hoe iemand je zo verbaal kan aanvallen zonder zich bewust te zijn van de mentale schade die dat veroorzaakt. Lange tijd was ik er rotsvast van overtuigd dat er met mijn vrouw te praten viel. Nu besef ik dat dit nooit het geval zal zijn, en dat ik vooral aan mezelf zal moeten werken als ik mezelf opnieuw wil terugvinden.
Ik weet nu wat de oorsprong is van haar gedrag.
Vandaag begrijp ik dat de manier waarop mijn vrouw ruzies uitlokt rechtstreeks voortkomt uit wat zij in haar kindertijd heeft gezien en aangeleerd. Dat besef is pijnlijk, maar het verklaart veel.
Het heeft mij veranderd.
Wat mij nog het meest treft, is hoe ik – zonder dat ik het doorhad – mezelf in een rol van ’pleaser’ heb geduwd. Ik was voortdurend bezig met te denken zoals zij dacht, enkel en alleen om conflicten te vermijden. Ik paste mij aan, slikte dingen in, liep op eieren en hoopte dat het dan rustig zou blijven.
Het gebeurt zo subtiel dat je het niet door hebt!
Achteraf gezien zie ik hoe subtiel die verschuiving is ontstaan. Ik had het narcistisch patroon van controle en isolatie niet door, op het moment zelf had ik daar totaal geen besef van.
Onze levens vergroeiden met elkaar, maar niet op een gezonde manier.
Door de jaren heen nam ik steeds meer taken op mij: administratie, planning, betalingen, dossiers… alles wat structuur en verantwoordelijkheid vroeg, belandde automatisch bij mij.
En hoe langer ik nadenk, hoe meer ik een patroon herken bij mijn vrouw: chaos in emotioneel en relationeel gedrag: nooit verantwoordelijkheid nemen, nooit fouten toegeven, altijd de schuld extern leggen en elke poging tot dialoog ondermijnen.
Dat is bijzonder wrang, omdat ik uiteindelijk degene ben die wél alles moet beheren. Ik sta in voor onze volledige administratie, maar zodra er over geld gesproken moet worden, word ik uitgemaakt voor “geldwolf”, alsof ik alleen maar met cijfers bezig ben. Terwijl zij zelf geen enkele interesse toont in onze financiële realiteit, maar wel onmiddellijk in de aanval gaat nog voor er één woord is gezegd.
Tien jaar geleden had ik geen enkel idee wat narcisme precies was.
Pas toen ik op zoek ging naar antwoorden op het internet, ben ik beginnen lezen — alles wat ik kon vinden. Hoe meer ik las, hoe meer ik begon te twijfelen aan mezelf.
Ik werd zo onzeker dat ik mijzelf begon te testen: ben ik het misschien? Ben ik de narcist?
Is het dan misschien mijn fout?
Ik doorliep alle checklists, analyseerde mijn eigen gedrag en vroeg mij af of ik misschien degene was die alles fout deed. Maar gaandeweg werd duidelijk dat mijn gedrag totaal niet overeenkwam met narcisme. En dat ik al die jaren had samengeleefd met een verborgen narcist – iemand die zich naar de buitenwereld toe normaal gedraagt, maar binnenshuis controle, manipulatie en emotionele uitputting veroorzaakt.
Wat mij altijd bleef triggeren, was de vraag hoe iemand met narcistische trekken toch zoveel liefde kan tonen naar de kinderen en nu ook naar de kleinkinderen.
Dat voelde als een grote tegenstrijdigheid.
Tot ik uw boek las en later ook de podcast beluisterde waarin u toelichting geeft.
Uw boek gaf me eindelijk de antwoorden waar ik al jaren naar zocht. U legt zo helder uit hoe narcisme van persoon tot persoon kan variëren, hoe iemand ogenschijnlijk liefde kan tonen maar dat die liefde een andere dynamiek heeft dan gezonde, wederkerige liefde.
Dankzij uw uitleg begreep ik eindelijk waarom ik mij zo vaak verward en verscheurd voelde. Eindelijk iemand die woorden gaf aan wat ik zelf niet uitgelegd kreeg.
Vanaf dat moment besefte ik dat ik moest stoppen met proberen mij te verdedigen met bewijzen. Ik verzamelde jarenlang alles – uit pure wanhoop – maar nu weet ik dat dit zinloos is. Als ik nog iets noteer, is het voor mezelf, om mijn realiteit niet te verliezen. Niet meer om haar te overtuigen, want dat lukt toch nooit.
Een gesprek met haar zal nooit lukken!
Op aanraden van een psycholoog begon ik met de gray rock-methode ( *). In het begin werkte dat, maar toen ze merkte dat ik niet meer reageerde, ging ze steeds verder om toch een reactie uit te lokken. Ze kan daarin bijzonder ver gaan. Het zijn geen normale opmerkingen meer, maar doelbewuste prikken – steeds harder, steeds absurder en ze gaat daar ver in, veel verder dan ik ooit had gedacht.
(*) De gray rock methode is een strategie waarbij iemand zich bewust neutraal en onopvallend opstelt in interacties met anderen, vooral wanneer men te maken heeft met manipulatieve of toxische personen. Deze aanpak wordt vaak toegepast om conflicten te vermijden of zich te beschermen tegen emotionele manipulatie.
Dat soort momenten put mij emotioneel uit.
Ik reageer niet meer, maar dat betekent niet dat het mij koud laat. Integendeel – het raakt mij net omdat het toont hoe diep die patronen zitten en hoe weinig respect er nog overblijft voor waarheid of eerlijkheid. Daarom moet ik de gray rock-methode blijven toepassen: niet om hard te zijn, maar om mezelf te beschermen.
Het herstel is ingezet.
En toch, ondanks alles, voel ik dat ik verander. Jarenlang op eieren lopen, jezelf wegcijferen, jezelf verdedigen… dat laat diepe sporen na. Mijn zelfbeeld heeft klappen gekregen, maar tegelijk voel ik dat ik langzaam begin te herstellen.
Ik denk opnieuw na over wat ík nodig heb, over grenzen die ik nooit durfde zetten, over rust die ik mezelf nooit gunde.
Het besef dat ik haar gedrag niet kan veranderen, maar wél mijn reactie erop, geeft mij eindelijk wat rust. Voor het eerst in jaren voel ik dat ik recht heb op vrede, op stilte, op emotionele veiligheid. Misschien begint mijn herstel precies daar: bij mezelf terugvinden, stap voor stap, zonder schuldgevoel. Ik weet dat ik er nog lang niet ben, maar ik kijk eindelijk in de juiste richting.
Maar dat lukt niet altijd!
Toch is ze er vandaag opnieuw in geslaagd om mij zover te krijgen dat ik reageerde. Vandaag was het heftig: Ze vond haar tas niet en vroeg of ik misschien wist waar die was. Ik antwoordde dat ik hem niet had gezien, en vanaf dat moment begon ze mij uit te schelden en te treiteren. Ze sneerde dat ik “toch niets beters te doen had dan op de computer te zitten tokkelen”.
Ik was niet het probleem, maar ik was wel het doelwit van haar frustratie. Mijn vat zat ook vol: ik had moeten weggaan en niets zeggen, maar jammer genoeg reageerde ik toch. Nadien ben ik dan teleurgesteld in mezelf.
Ik wou even kort mijn verhaal delen.
Tot op heden heb ik nog geen soulmate gevonden aan wie ik alles kan vertellen, iemand die écht begrijpt hoe het is om met een verborgen narcist te leven. Het klopt: wanneer je je verhaal vertelt, zie je mensen vaak denken dat je overdrijft.
Er is één persoon die heel goed weet hoe mijn vrouw in elkaar zit en waar ik altijd terecht kan wanneer ik het moeilijk heb. Maar wanneer ik bij haar langsga, zie ik haar partner soms de schouders ophalen en zegt dan : “Ik zou daar niet bij blijven.” En ergens heeft die gelijk… maar zo eenvoudig is het allemaal niet.”
Dankjewel Karel voor jouw getuigenis!
(Uit de brief van Karel werden alle persoonlijke zaken verwijderd of aangepast om herkenning te vermijden.)
